Chúng tôi đã gặp không ít trường hợp thế này. Một chị mua hũ kem vì quảng cáo rất hấp dẫn, dùng được vài ngày thì nổi mụn hoặc đỏ rát. Khi xem lại, manh mối thường đã nằm sẵn ở mặt sau bao bì. Đọc bảng thành phần một lượt là thấy ngay. Bạn không cần học hóa mỹ phẩm để làm được việc này. Chỉ cần nắm vài quy tắc đơn giản và biết mình đang tìm điều gì trong danh sách đó.
Vì sao nên đọc bảng thành phần trước khi mua?
Bảng thành phần là danh sách nguyên liệu có trong sản phẩm. Bạn thường thấy nó ở mặt sau hộp hoặc trên trang bán hàng chính thức. Trong ngành, người ta gọi đó là bảng INCI, dùng tên quốc tế cho từng thành phần để ai ở đâu cũng hiểu giống nhau.
Quảng cáo hay nhấn vào một hoạt chất nổi tiếng nào đó. Bảng thành phần kể một câu chuyện khác, ít được tô vẽ hơn. Nó cho bạn biết hoạt chất ấy nằm ở vị trí nào và chiếm bao nhiêu trong công thức. Đọc từ trên xuống theo nguyên tắc nồng độ giảm dần, bạn sẽ hình dung khá rõ sản phẩm đang được làm chủ yếu từ gì. Vì thế chúng tôi luôn khuyên đọc bảng trước khi đọc lời giới thiệu.
Thứ tự liệt kê có ý nghĩa gì?
Các thành phần được xếp theo nồng độ, từ nhiều đến ít. Những chất chiếm khoảng trên 1% thường nằm ở nửa đầu bảng. Phần còn lại, nhà sản xuất có thể sắp xếp khá linh hoạt. Đừng vội kết luận rằng chất đứng cuối là không quan trọng. Nó vẫn có thể đóng vai trò thật, chỉ là tỷ lệ không lớn.
Nước, ghi là Aqua hoặc Water, thường đứng đầu vì đó là dung môi phổ biến nhất trong mỹ phẩm dưỡng. Thấy nước ở vị trí số một là chuyện bình thường. Điều đáng để ý là các thành phần ngay sau nước. Đó thường là nhóm quyết định cảm giác khi thoa và công dụng chính của sản phẩm.
Làm quen với tên INCI
Tên tiếng Anh hoặc Latin nghe khó nhớ, nhưng nhiều tên có quy luật. Bạn không cần thuộc hết. Chỉ cần phân biệt được vài nhóm lớn như dung môi, chất làm mềm, hoạt chất, chất bảo quản và hương liệu.
Một mẹo nhỏ là nhìn vào đuôi của tên. Những chữ như -ol thường là rượu béo hoặc chất làm mềm. Đuôi -ate hay gặp ở chất tạo nhũ, còn -oside thường là phân tử đường gắn với một hoạt chất. Đây không phải quy tắc tuyệt đối, nhưng giúp bạn đoán vai trò của thành phần trước khi tra cứu thêm.
Một số nhóm thành phần hay gặp
Khi đọc bảng, bạn sẽ gặp đi gặp lại một số nhóm quen thuộc. Glycerin, Hyaluronic Acid và Butylene Glycol là những chất giữ ẩm, phần lớn làn da tiếp nhận tốt. Centella Asiatica và Panthenol thường xuất hiện trong sản phẩm làm dịu, phù hợp khi da đang hơi đỏ hoặc kích ứng nhẹ. Tocopherol, tức vitamin E, và Ferulic Acid giúp bảo vệ da khỏi gốc tự do. Chúng dễ nhạy với ánh sáng và không khí nên cần bảo quản kín.
Nhóm đáng để ý hơn là hương liệu, ghi là Parfum hoặc Fragrance. Đây không phải thành phần xấu tự thân, nhưng với da nhạy cảm, nó thường là thủ phạm gây kích ứng đầu tiên. Alcohol Denat. cũng vậy. Nó giúp sản phẩm khô nhanh và nhẹ tay khi thoa, nhưng dùng nhiều trên da vốn khô có thể khiến da khó chịu hơn.
Bảng thành phần không bao giờ liệt kê hết mọi chất. Mục đích của nó là giúp bạn nhận diện đa số thành phần chính trong một sản phẩm dưỡng thông thường.
Những thành phần nên cân nhắc
Nếu Alcohol Denat. đứng khá cao trong bảng, hãy cân nhắc kỹ, nhất là khi da bạn hay bong tróc. Với da nhạy cảm, nên thử trước và theo dõi vài ngày.
Hương liệu là nhóm người đọc nhắc đến nhiều nhất khi kể về phản ứng da. Không phải sản phẩm nào có mùi cũng không tốt. Nhưng nếu từng nổi mẩn sau khi dùng một món nào đó, hãy kiểm tra xem hương liệu có nằm trong nhóm đầu tiên hay không.
Các chất tẩy mạnh như SLS làm sạch rất hiệu quả, nhưng cũng dễ cuốn đi lớp dầu tự nhiên của da. Nếu dùng hằng ngày trên làn da khô, bạn nên suy nghĩ thêm.
Trước khi dùng sản phẩm mới, hãy thử lên vùng nhỏ như cổ tay hoặc sau tai, rồi chờ khoảng 24 đến 48 giờ. Đây là cách đơn giản nhất để tránh chuyện mua xong rồi hối hận cả tuần.
Đặt hai sản phẩm cùng loại lên bàn
Khi đứng trước hai hộp kem cùng công dụng, đừng đếm số lượng thành phần. Một công thức dài dòng không nhất thiết tốt hơn. Hãy tập trung vào vài thành phần đầu tiên, vì chúng chiếm phần lớn công thức. Sau đó tìm hoạt chất chính, chẳng hạn Niacinamide hoặc Retinol, rồi xem nó nằm ở đâu. Một hoạt chất đứng sớm thường có nồng độ đáng kể. Nếu nó nằm gần cuối bảng, lợi ích thực tế có thể chỉ dừng ở mức quảng cáo.
Các bước kiểm tra nhanh trước khi mua
Trước hết, xác định loại da và vấn đề bạn muốn cải thiện, như khô, dầu, nhạy cảm hay thâm nám. Không có sản phẩm nào hợp với tất cả mọi người.
Tiếp theo, tìm hoạt chất chính và kiểm tra vị trí của nó. Rà soát xem có thành phần nào dễ gây kích ứng với da của bạn không. Cuối cùng, đối chiếu bảng thành phần trên bao bì với thông tin chính thức và mua ở nơi uy tín. Bảng thành phần sai lệch hoặc sao chép thiếu chính xác là dấu hiệu không nên tin.
Ưu tiên sản phẩm chính hãng có công thức rõ ràng
Chúng tôi thường chọn những sản phẩm ghi đầy đủ bảng thành phần trên bao bì và trang web chính thức. Nếu một thương hiệu giấu công thức hoặc trả lời mập mờ, đó đã là điều đáng dè chừng. Khi cần đối chiếu nhu cầu với từng nhóm da, bạn có thể tham khảo các dòng mỹ phẩm OHUI theo loại da và độ tuổi để so sánh.
Đừng quên kiểm tra số lô và tem chính hãng. Hàng giả thường sao chép được bảng thành phần, nhưng khó giả chính xác tem và số lô. Nếu nghi ngờ, hãy đối chiếu thêm với hướng dẫn trong bài phân biệt hàng thật hàng giả mà chúng tôi đã viết.
Những sai lầm chúng tôi hay gặp
Sai lầm phổ biến nhất là chỉ nhìn tên hoạt chất mà bỏ qua nồng độ và vị trí. Một chất nghe rất hấp dẫn nhưng đứng cuối bảng thì tác dụng thường khiêm tốn.
Sai lầm thứ hai là tin ngay các nhãn như “không paraben” hay “thiên nhiên” mà không đọc tiếp. Nhãn là lời giới thiệu, còn bảng thành phần mới là dữ liệu cụ thể. Sai lầm thứ ba là dùng nhiều sản phẩm mới cùng lúc, khiến bạn không biết chất nào gây phản ứng. Hãy đưa từng món mới vào dùng riêng, cách nhau vài ngày.
Câu hỏi thường gặp
Thành phần đứng cuối bảng có quan trọng không?
Có, nhưng không tuyệt đối. Thành phần cuối thường có nồng độ rất thấp, nên ảnh hưởng chủ yếu đến mùi, màu hoặc chất bảo quản. Hoạt chất quyết định hiệu quả thường nằm ở nửa đầu bảng.
Sản phẩm ghi “hữu cơ” có an toàn tuyệt đối không?
Không. Hữu cơ không đồng nghĩa với không gây kích ứng. Nhiều nguyên liệu tự nhiên cũng có thể gây dị ứng, nên người có da nhạy cảm vẫn cần thử trước.
Làm sao biết mình dị ứng với thành phần nào?
Cách thực tế nhất là ghi lại sản phẩm đã dùng và thời điểm xuất hiện phản ứng. Nếu dấu hiệu bất thường kéo dài, bạn nên đi khám bác sĩ da liễu để được kiểm tra đúng cách. Chúng tôi không thay thế được chẩn đoán y khoa.
Có cần đọc bảng thành phần của mỹ phẩm trang điểm không?
Nên đọc, nhất là khi bạn trang điểm mỗi ngày. Kem nền và phấn thường nằm trên da lâu hơn, nên những chất gây bí hoặc kích ứng sẽ tác động kéo dài hơn.
Bảng thành phần có thay đổi theo từng lô hàng không?
Công thức gốc thường khá ổn định, nhưng nhà sản xuất có thể điều chỉnh theo từng phiên bản. Vì vậy, hãy đối chiếu bảng thành phần trên bao bì với đúng phiên bản bạn đang mua.